Industrieel

Jacob-Lieven van Caeneghem is geboren in Ledeberg (Gent). Hij was een textielbaron die fortuin maakte in de expansieve katoenindustrie en bekleedde heel wat belangrijke functies. In 1808 werd Jacob-Lieven de grootste eigenaar van Bellem. Het domein dat hij kocht omvatte onder meer de Kraenepoel. Die liet hij vergroten, verdiepen en indijken. Het is aan hem te danken dat de Kraenepoel in zijn huidige vorm als visvijver behouden is gebleven. Van Caeneghem vatte in de eerste helft van de 19de eeuw in Bellem door bebossing de ontginning van de onvruchtbare heide aan en wijzigde daardoor in belangrijke mate het toenmalige landschap.

Van Caeneghem kocht heel wat goederen op onrechtmatige wijze, maar toch was hij ten zeerste begaan met de minderbedeelden. Zijn mildheid uitte zich ook door het herstel van de kerk van Bellem, het stichten van een godshuis in Gent en het Hospice van Caneghem inBellem. Tegen de zuidelijke muur van de kerk van Bellem staat het grafmonument van de familie Van Caeneghem, een van de meest monumentale grafstenen uit het Meetjesland.

Bronnen

• Filip Bastiaen, Dirk De Reuck, Ivan Hoste en Luc Stockman, Geschiedenis van Bellem, Aalter, 1994, blz. 285, 290, 292, 314, 371, 372, 534, 535
• Roger Defruyt, Jakob-Lieven van Caneghem, in Land van de Woestijne, jg. 2, nr. 1, blz. 20-31

Georges Hulin de Loo (1862-1945)

Hoogleraar

Georges Hulin de Loo werd in 1862 geboren in Gent. Hij studeerde aan de Gentse universiteit en later ook in Berlijn, Straatsburg en Parijs. In Gent werd hij hoogleraar filosofie, sociale geschiedenis en kunstgeschiedenis. Hij werd dé specialist van de Vlaamse Primitieven en door zijn ontdekkingen kregen kunstenaars zoals de Meester van Flémalle, Rogier van der Weyden, Gerard David en anderen de plaats die hen toekwam. Dank zij hem kocht het museum van Gent voor 4.000 en 4.500 frank twee schilderijen van Hieronimus Bosch aan.

De eminente geleerde kreeg talrijke titels en was lid van heel wat commissies. Als overtuigd francofoon kreeg hij het wel geregeld aan de stok met de Vlaamse studenten, die hem zelfs op straat uitjouwden. Hij was hevig gekant tegen de vernederlandsing van de Gentse universiteit, doceerde in het Frans en lag daardoor aan de basis van een regeringscrisis tijdens de regering Jaspar II (1931).

In de winter woonde hij in Gent, in de zomer in Lotenhulle waar hij een prachtig buitenverblijf met park bewoonde. Het burgemeesterschap van Lotenhulle was een afleiding tussen reizen en studeren. In 1945 werd Georges Hulin de Loo overreden door een vrachtwagen van de geallieerden.

Bronnen:

• - Kunstfotomap Aalter, Merkwaardige figuren te Aalter, Cultuurraad Aalter, 1981
• - Appeltjes van het Meetjesland, Un intellectuel de Lootenhulle door Peter Laroy, nr. 47 (blz. 55-76)
• - Lotenhulle, een verhaal van mensen, door Arnold Strobbe (blz. 112-115)
• - Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, deel 1, blz. 693

Flor Grammens (1899-1985)

Voorvechter van de Nederlandse taal

Grammens verbleef nog maar eens in de gevangenis toen hij in 1939, bij een onvoorziene parlementsverkiezing, als onafhankelijk kamerlid werd verkozen. Grammens, die in deze periode (1937-1940) de Raad der Daad stichtte, wou nooit lid van een partij worden om zo onafhankelijk mogelijk en met zoveel mogelijk Vlaamsgezinden te kunnen optreden. Hij kantte zich tegen politieke collaboratie in de Tweede Wereldoorlog, maar aanvaardde lid en daarna voorzitter te worden van de Commissie voor Taaltoezicht. Onder zijn leiding werden door die Commissie onderzoeken ingesteld naar de toepassing van de taalwetten in de taalgrensgemeenten en de hoofdstedelijke agglomeratie.

Zo bleek dat in de Brusselse gemeenten talrijke Vlaamse kinderen onwettig in Franstalige klassen waren ondergebracht. Veel kinderen werden overgeplaatst naar Nederlandstalige klassen, wat na de bevrijding voor een groot deel weer ongedaan werd gemaakt. Grammens, die argumenteerde dat hij alleen de taalwetten toepaste, werd na de bevrijding, ondanks zijn parlementaire onschendbaarheid, opgesloten. Zijn woning werd geplunderd. Hij kreeg een gevangenisstraf van zes jaar, waarvan hij er vier heeft uitgezeten.

In 1956 hielp hij de Vlaamse Volksbeweging heroprichten en trad hij onder meer op tegen de eentalig Franse opschriften op de wereldtentoonstelling in Brussel en later tegen de Franstalige reclameteksten aan de kust en elders in Vlaanderen. Hij bleef ook ontelbare voordrachten geven en wendde overal waar hij kon zijn invloed aan om mistoestanden te signaleren en te verhelpen.

In 1975 kocht het Grammensfonds het geboortehuis van Flor Grammens, en schonk het aan het Gemeentebestuur van Bellem. Hij overleed in Deinze in 1985.

Bronnen:

Rebel voor Vlaanderen. Leven en werk van Flor Grammens, Geertrui De Zutter en Koen Parmentier, Aalter 1992. Prijs: € 2,50.

Edward Coryn (1857-1921)

De Amerikaanse droom

Edward Coryn is de bekendste Lotenhullenaar van de grote migratiebeweging van Arm Vlaanderen naar Noord-Amerika in de tweede helft van de 19^de eeuw en het eerste kwart van de 20^ste eeuw. Hij realiseerde er voor een stuk de American Dream, zij het niet dat we hem als een schatrijk man met een immens zakenimperium moeten zien.

Edward Coryn werd in 1857 geboren in het gezin van de landman-vlaskoopman (en voordien werkman) Leonard en Joanna Catharina Schatteman. De familie verbleef er met drie zonen op een klein doeningske en verhuisde in 1872 naar Aalter. Drie jaar later emigreerde ze naar Amerika. Misschien haalde het voorbeeld van Leonard Schatteman, een broer van Edwards moeder, hen over de streep. Ze kwamen terecht in Moline, op de vruchtbare prairiegronden van Illinois, bekend van de landbouwwerktuigenfabriek John Deere.

Edward Coryn was een gewone volksjongen en werkte er in een houtzagerij, een ijzergieterij en vermoedelijk ook in de fabrieken van John Deere. Na een arbeidsongeval moest hij lichter werk doen, hij opende een kruidenierszaak. Na vijftien jaar begon hij te werken voor een aantal banken en na verloop van tijd bracht hij het zelfs tot onderdirecteur van de Moline Trust & Savings Bank. Intussen kwam hij even terug naar Lotenhulle om er een Vlaamse vrouw te trouwen en werd hij gemeenteraadslid voor de Democratische Partij.

Coryn bleek een echte selfmade man. Hij had in Lotenhulle alleen lagere school gelopen, maar klom door zelfstudie hogerop. In Moline verwierf hij veel aanzien en zijn grootste verdienste was, uit puur idealisme, zijn inzet voor uitgeweken landgenoten. Door zijn invloed verschafte hij talrijke streekgenoten werk en stimuleerde hij het verenigingsleven, niet alleen in Moline, maar ook in talrijke Amerikaanse steden met Vlaamse inwijkelingen.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog steunde hij de frontsoldaten moreel met artikeltjes in de Gazette van Moline en de Gazette van Detroit. Hij was overigens medestichter van het eerste weekblad en aandeelhouder en voorzitter van de uitgeverij. Hij zorgde ook voor treinwagons vol pakjes voor de soldaten.

Coryns verdiensten konden natuurlijk ook in het moederland niet onbekend blijven. In 1919 werd hij onderscheiden in de Leopoldsorde. Hij werd ook tot vice-consul voor België aangesteld. Daarmee werd hij de eerste consulaire vertegenwoordiger van ons land in Moline.

Edward Coryn overleed in 1921. Vijftig jaar later was men hem hier nog niet vergeten en plaatste de heemkundige kring Zuid-Bulskampveld voor de verdienstelijke zoon van Lotenhulle een gedenksteen aan de gemeentelijke jongensschool. Met enige overdrijving wordt hij in het onderschrift als “een vader voor ons volk” omschreven.